خود سيّد ضياء الدّين را كه يگانه داعى مقام و موى دماغ او بود از ميان برداشت و ميدان را براى خود خالى كرد . ثانيا يكى دو سال وقت خود را با بردن و آوردن كابينه‌هاى مختلف سه چهار ماهه [ 73 ] و پنج ماهه مشغول داشت و در حقيقت آزمايشهايى از اشخاص مىكرد و در اين ضمن با تمام طبقات مردم تماس يافته و با همه متولّيان و سردسته‌ها و پاطوق‌دارها سروكارى پيدا كرده ، هريك را به نحوى فريفت و هر دسته را با نيرنگى به سوى خود جلب نمود تا بالاخره بر خر آرزوى خود سوار شده و با احراز مقام رياست وزراء زمام كارها را مستقيما و مستقلا به دست گرفت و اين هنوز اوّلين مرحله‌اى بود كه به سوى منزل مقصود طىّ مىكرد . و چون بر همه كارها مسلط و مستولى گرديد دامنهء تدابير و عمليّات خود را وسعت داد و هر چندى برحسب اقتضاى وقت و مصلحت كار خود يك دسته را پيش مىكشيد و يك عوامل مؤثرى را به دست مىگرفت و همين‌كه از آن دسته و آن عوامل استفادهء خود را تكميل مىكرد از آنها مىبريد و به دستهء ديگر نزديك مىشد و عوامل تازه‌اى را به روى كار مىآورد و اين خود يكى از صفات و تدبيرات برجستهء او بود كه تا آخر زمامدارى خود به كار مىبرد و از اشخاص تا اندازه‌اى كه مىخواست و مىتوانست استفاده مىكرد و پس از رفع احتياج آنها را به هيچ مىشمرد . چنان‌كه چندى با مدرّس و حواريّون او روى هم ريخت و ظاهرا با مشورت و صوابديد آنها كار مىكرد و پس از چندى روى از آنان برمىتافت و با سليمان ميرزا و سوسياليستها بند و بست نمود و آنها را آلت اجراى مقصود قرار مىداد . با هيچ يك از اين دسته‌ها هم راست نمىگفت و هرچه مىكرد همه ظاهرسازى بود كه رفته‌رفته كار را به نفع خود تمام كند و بر گردن آرزو سوار شود . مرا خود در اين زمينه‌ها قصّه‌اى است كه چون خود در بعضى از آنها وارد بوده‌ام بىمناسبت نيست كه در اين‌جا بعضى قسمتها را كه به خاطر دارم به نحو اجمال بيان كنم . [ 74 ] پهلوى پيش از آن‌كه به پادشاهى برسد چنان‌كه گفتيم براى رسيدن به مقصود نقشه‌هايى مىكشيد و زمينه‌هايى مىساخت و بند و بستهايى با اين و آن و اين دسته و آن دسته مىكرد .